Problemy · Zachowanie
ADHD i ADD
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej i deficytu uwagi — czym jest, jak się objawia i kiedy warto się zgłosić.
W skrócie
To zespół objawów pojawiający się we wczesnym okresie rozwojowym: trudność z koncentracją uwagi, impulsywność i zwiększona aktywność ruchowa. Po okresie dojrzewania nadruchliwość zwykle słabnie, ale trudności z uwagą i impulsywność pozostają.
ADD czy ADHD?
Dawniej mówiono o izolowanym zaburzeniu deficytu uwagi (ADD). Dziś używa się jednej nazwy — ADHD (zespół deficytu uwagi i nadpobudliwości psychoruchowej) — i wyróżnia się w niej trzy postacie:
- z dominacją braku uwagi,
- z dominacją nadruchliwości i impulsywności,
- mieszaną.
Trzy grupy objawów
Deficyt uwagi
Dziecko nie zwraca uwagi na szczegóły, popełnia błędy z pośpiechu, nie utrzymuje uwagi przy zadaniach i zabawie, sprawia wrażenie, że nie słucha, gdy się do niego mówi. Nie kończy rozpoczętej pracy — choć nie z buntu ani z niezrozumienia polecenia. Ma trudność z organizacją, unika zadań wymagających dłuższego wysiłku umysłowego, gubi potrzebne rzeczy, łatwo się rozprasza i zapomina, co miało zrobić.
Nadruchliwość
Wierci się, bębni palcami, opuszcza miejsce w klasie, biega tam, gdzie to nieodpowiednie, nie potrafi bawić się cicho, „jest w biegu”, dużo mówi. U nastolatków i dorosłych sprowadza się to często do subiektywnego poczucia niepokoju.
Impulsywność
Odpowiada, zanim wysłucha pytania do końca. Ma trudność z czekaniem na swoją kolej. Wtrąca się do rozmów i przeszkadza innym w pracy i zabawie.
Kryteria rozpoznania
Aby mówić o ADHD, objawy muszą utrzymywać się przez co najmniej sześć miesięcy, występować w dwóch lub więcej środowiskach (dom, szkoła), pojawić się przed 7. rokiem życia i wyraźnie utrudniać funkcjonowanie. Rozpoznania nie stawia się, gdy objawy tłumaczy się niepełnosprawnością intelektualną, wadą wzroku lub słuchu, uszkodzeniem neurologicznym albo innym zaburzeniem psychicznym.
Zaburzenia współwystępujące
U dzieci z ADHD częściej niż w populacji występują:
- ODD — zaburzenie opozycyjno-buntownicze: częste kłótnie z dorosłymi, odmawianie wykonania próśb, drażliwość, obwinianie innych za własne błędy, mściwość.
- CD — zaburzenie zachowania: znacznie poważniejsze, obejmujące kradzieże, ucieczki z domu, niszczenie cudzej własności, okrucieństwo, bójki.
ODD może, ale nie musi przekształcić się w CD. Przy odpowiednim oddziaływaniu można temu zapobiec — i to jest jeden z ważniejszych powodów, żeby zgłosić się wcześnie.
Zespół DAMP
W literaturze skandynawskiej opisuje się dodatkowo zespół deficytów uwagi, kontroli ruchowej i percepcji. Łączy kryteria ADHD z kryteriami rozwojowych zaburzeń koordynacji i wiąże się ze znacznym pogorszeniem funkcjonowania szkolnego lub społecznego.
Co robimy w poradni
Diagnozujemy, prowadzimy terapię indywidualną i grupę dla rodziców dzieci z nadpobudliwością i ADHD — cykl pięciu spotkań.
Źródło
Opracowano na podstawie klasyfikacji DSM Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz prac A. Rebera, C. Whalen i B. Henkera, H. Nartowskiej, S. Tucholskiej i Ch. Gillberga.
Niepokoi Cię coś w rozwoju dziecka?
Nie musisz mieć skierowania ani diagnozy. Wystarczy Twoja obserwacja — zadzwoń i umów konsultację.